Cung – cầu: là câu trả lời cho tất cả trong cuộc sống?

Dạo này tôi thấy rất lạ, thấy mình ngày càng giống như một kẻ chống lại xu hướng của thời đại. Bài trước thì phê phán lý tưởng về Sự Khác Biệt, bài này thì phê phán cái lý thuyết Cung – Cầu vốn là nền tảng của xã hội, lại có một dự định nữa là phê phán về cái tự do tư tưởng và tự do cá nhân vào thời gian tới. Trong khi chúng là những yếu tố cần được khuyến khích, những yếu tố tôi từng xem là lý tưởng của mình.

Con người có rất nhiều nhu cầu từ tâm lý đến sinh lý, hay nói cách khác thì những nhu cầu đó gắn liền với thể xác và tâm hồn mỗi người. Cơn khát khiến ta bỏ công đi tìm nguồn nước hoặc lao động nhằm tạo ra nước để thỏa mãn. Mà không chỉ là cơn khát với nước, chúng ta cần thực phẩm, nơi ở, tình thương gia đình, tình bạn, tình yêu… Với khả năng của mình, chúng ta có thể tạo ra vài thứ trong đó một cách dư dã. Tôi tạo được nước, bạn tạo được thực phẩm, tôi đang đói còn bạn thì khát, thế là chúng ta trao đổi với nhau theo nhu cầu. Có Cầu ắt có Cung.

Nhưng một xã hội muốn tồn tại thì nó phải loại trừ được những nguyên nhân phá hoại, và phát triển những nguyên nhân mang tính xây dựng. Ví như nếu một người vì nhu cầu của mình mà đi giết người cướp của, người này giết người kia, người kia trả thù người nọ thì xã hội đó sẽ trở nên loạn lạc và cuối cùng dẫn đến sụp đổ vì các cá thể của nó tự tiêu diệt lẫn nhau. Chính điều này tạo nên những luật lệ, sự công bằng cũng vì thế mà được sinh ra, sự đoàn kết được xem trọng, lợi ích tập thể được nêu cao. Đạo đức xã hội cũng được hình thành.

Có nhiều người khi nhắc đến một vấn đề nào đó đang phát sinh dù là tốt hay xấu đều xếp chung vào cái quy luật Cung – Cầu, xem đó là một hiện tượng tất yếu trong cuộc sống. Vì Cung – Cầu có yếu tố quyết định là Cầu nên trách nhiệm của Cung là do cầu. Tại sao có quá nhiều cô gái ra đứng đường? Vì đàn ông có nhu cầu. Vì sao các giáo viên phải dạy thêm khiến các em nhỏ học ngày học đêm? Vì phụ huynh muốn con mình giỏi hơn. Vì sao báo lá cả trở nên tràn lan và được ưa chuộng? Vì quá nhiều người thích đọc những tin tức kiểu đó. Vì sao và vì sao thế này thế kia? Vì con người thích, muốn, yêu, thèm khát chúng. Lập luận này có hợp lý không? Quá hợp lý luôn, anh không có nhu cầu thì ai mà bán kia chớ! Mọi người cứ bảo vậy suốt và thấy rất tự hào khi khẳng định cái chân lý đó. Riêng bạn thì nghĩ sao?

Tôi thì không phủ nhận cũng không đồng ý nên tạm gác lại đó. Tôi chỉ muốn đặt một câu hỏi nho nhỏ thôi. Sẽ như thế nào khi nhu cầu đó là những yếu tố phá hoại sự bền vững và phát triển của xã hội? Khi ấy ta có hai lựa chọn, thứ nhất là chấp nhận quy luật Cung – Cầu là chân lý và để xã hội diệt vong rồi chúng ta chết sạch. Thứ hai là hạn chế chúng ở những mức độ phù hợp với tầm nghiêm trọng của chúng để xã hội ổn định và phát triển, chúng ta sống trong sự yên bình. Giữa 2 điều ấy bạn chọn điều nào? Chọn thỏa mãn tất cả nhu cầu để rồi diệt vong hay tìm cách hạn chế một số nhu cầu để có thể sống?

Có một người bạn từng nói đúng về tầm quan trọng của sự sinh tồn mà khi tranh luận tôi đã có phần xem nhẹ. Loài người có thể tồn tại đến ngày nay vì nó biết tuân theo những quy luật mà sự sinh tồn đòi hỏi, xã hội càng văn minh thì những quy luật đó càng thể hiện một cách rõ ràng. Nên hiểu rằng quy luật sinh tồn không chỉ gói gọn trong câu “mạnh được yếu thua” mà còn có nhiều yếu tố khác tôi đã nói ở trên, những yếu tố đó tạo ra sức mạnh. Từ câu hỏi được đặt ra chúng ta thấy rằng tuân theo những quy luật ấy cũng là một sự tất yếu của cuộc sống.

Mỗi cá thể trong xã hội phải biết ý thức trong sự khống chế những nhu cầu của mình. Trách nhiệm giảng giải, khuyên bảo hay cấm đoán phụ thuộc vào những cá nhân hay tập thể có quyền. Ví như cha mẹ với con cái, nhà trường với học sinh, chính phủ với các cơ quan của mình và dân chúng. Tất cả phải có trách nhiệm với xã hội mà quyền càng cao thì trách nhiệm càng lớn.

Vậy tuy sự quyết định trong quy luật Cung – Cầu nằm ở cái Cầu nhưng con người sống trong xã hội phải biết khống chế cái Cung. Sự khống chế đó là đòi hỏi tất yếu của một xã hội nếu muốn tồn tại. Chính vì thế khi những cái xấu (yếu tố khiến xã hội bất ổn) xuất hiện quá nhiều thì việc cần làm là khống chế ngay cái Cung đó chứ không phải đổ lỗi cho cái Cầu. Sau đó thông qua giáo dục con người để họ hiểu cái Cầu đó là những thứ mang lại tai hại cho họ, khi hiểu ra thì chắc chắn Cầu sẽ giảm. Chính vì thế đừng đổ lỗi nữa mà phải hành động ngay đi.

Nói thật là tôi bắt đầu hơi nản cho việc phải định nghĩa lại đối với những yếu tố thúc đẩy sự phát triển rồi. Lẽ ra những yếu tố đó rất tốt đẹp nhưng cứ bị một số người làm cho méo mó. Tôi ghét mấy thứ mang tính Kinh Viện nhưng nếu không dùng nó thì dùng cái gì để phân tích chính xác một sự việc đây? Chính vì thế nếu ai thấy tôi cứ đề cao đúng – sai, đẹp – xấu, lời lẽ khô khan dư lý mà thiếu tình thì mong là nhận được sự thông cảm. Cứ coi như đây là sự thanh minh của bản thân tôi vậy.

Mắt Đời

Bình Luận